Γράφει ο Γιάννης Χαμπιλός, δικηγόρος, Πρόεδρος της Ένωσης Ασκουμένων και Νέων Δικηγόρων Πειραιά
Η «θανατηφόρα έκθεση» αποτελεί μία από τις σοβαρότερες μορφές εγκλημάτων διακινδύνευσης της ζωής.
Σκοπός της διάταξης είναι η προστασία προσώπων που βρίσκονται σε κατάσταση αδυναμίας και εξαρτώνται από άλλον για την ασφάλεια, τη φροντίδα ή τη μεταφορά τους.
Σύμφωνα με το άρθρο 306 του Ποινικού Κώδικα, τιμωρείται όποιος:
εκθέτει άλλον και τον καθιστά αβοήθητο,αφήνει αβοήθητο πρόσωπο που έχει στην προστασία του ή που έχει υποχρέωση να διατρέφει, να περιθάλπει ή να μεταφέρει,
ή εγκαταλείπει πρόσωπο που ο ίδιος τραυμάτισε υπαίτια.
Η βασική μορφή του αδικήματος τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών.
Η ποινική απαξία αυξάνεται όταν από την έκθεση επέλθει βαρύτερο αποτέλεσμα:
αν προκληθεί βαριά σωματική βλάβη, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών,αν επέλθει ο θάνατος του παθόντος, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη.
Η διάταξη δεν απαιτεί ο δράστης να επιδιώκει τον θάνατο. Αρκεί να δημιουργήσει ή να διατηρήσει κατάσταση εγκατάλειψης του προσώπου που είχε υποχρέωση να προστατεύσει και να υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της έκθεσης και του θανατηφόρου αποτελέσματος.
Διαφορά από την ανθρωποκτονία
Η θανατηφόρα έκθεση διαφέρει ουσιωδώς από την ανθρωποκτονία με δόλο του άρθρου 299 ΠΚ.
Στην ανθρωποκτονία ο δράστης ενεργεί με πρόθεση να αφαιρέσει τη ζωή άλλου.
Στη θανατηφόρα έκθεση το κρίσιμο στοιχείο είναι η εγκατάλειψη ή η παράλειψη προστασίας προσώπου που βρίσκεται σε ευάλωτη κατάσταση, με αποτέλεσμα να επέλθει ο θάνατος. Η αξιολόγηση της υποκειμενικής στάσης του δράστη είναι καθοριστική για τη νομική υπαγωγή.
Διαφορά από τη θανατηφόρα σωματική βλάβη
Το άρθρο 311 ΠΚ αφορά τη θανατηφόρα σωματική βλάβη. Εκεί ο δράστης προκαλεί σωματική βλάβη και ο θάνατος επέρχεται ως επακόλουθο αυτής.
Αντίθετα, στην έκθεση ο θάνατος συνδέεται με την εγκατάλειψη ή τη μη παροχή της απαιτούμενης προστασίας και όχι με την άμεση πρόκληση σωματικής βλάβης.
Στη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, η διάταξη μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις όπως:
εγκατάλειψη ηλικιωμένου ή βαρέως ασθενούς χωρίς την αναγκαία φροντίδα,
εγκατάλειψη ανήλικου παιδιού χωρίς επίβλεψη σε συνθήκες που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή του,εγκατάλειψη τραυματισμένου προσώπου από εκείνον που είχε υποχρέωση να το προστατεύσει ή να το μεταφέρει,
μη παροχή στοιχειώδους φροντίδας σε πρόσωπο που βρίσκεται σε πλήρη αδυναμία αυτοπροστασίας.
Τα τελευταία χρόνια έχουν απασχολήσει τη δημόσια συζήτηση υποθέσεις που αφορούν: εγκατάλειψη ηλικιωμένων ή ατόμων με αναπηρία χωρίς την αναγκαία φροντίδα, περιστατικά εγκατάλειψης παιδιών σε επικίνδυνες συνθήκες,
περιπτώσεις εγκατάλειψης τραυματισμένων προσώπων μετά από ατύχημα.
Ωστόσο, χωρίς συγκεκριμένο δικαστικό υλικό ή σχετικές αποφάσεις στο διαθέσιμο πλαίσιο, δεν είναι ορθό να παρουσιαστούν συγκεκριμένες υποθέσεις ως παραδείγματα ούτε να αποδοθεί σε αυτές συγκεκριμένος νομικός χαρακτηρισμός.
Ο χαρακτηρισμός μιας πράξης ως «θανατηφόρας έκθεσης», ανθρωποκτονίας ή άλλου εγκλήματος εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά κάθε υπόθεσης και την κρίση του αρμόδιου δικαστηρίου.
