Μία ιδιαίτερα σημαντική δικαστική απόφαση, με ευρύτερο ενδιαφέρον για χιλιάδες δανειολήπτες που εξακολουθούν να υπάγονται στις διατάξεις του Νόμου Κατσέλη (Ν. 3869/2010), εξέδωσε το Μονομελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου, αποκαθιστώντας δανειολήπτρια η οποία είχε τεθεί εκτός του προστατευτικού πλαισίου, όχι λόγω δικής της υπαιτιότητας, αλλά επειδή οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων δεν της παρείχαν τα απαραίτητα στοιχεία για να εκπληρώσει τις δικαστικά επιβεβλημένες υποχρεώσεις της σύμφωνα με το dikastiko.gr.
Η υπόθεση αναδεικνύει ένα κρίσιμο ζήτημα που έχει προκύψει μετά τις μαζικές μεταβιβάσεις τραπεζικών απαιτήσεων σε επενδυτικά κεφάλαια και εταιρείες διαχείρισης (servicers): την υποχρέωση των τελευταίων να συνεργάζονται καλόπιστα με τους οφειλέτες και να διασφαλίζουν ότι αυτοί μπορούν πράγματι να συμμορφωθούν με τις δικαστικές αποφάσεις.
Η υπόθεση
Η αιτούσα, ιδιωτική υπάλληλος, είχε ήδη εξασφαλίσει, με αμετάκλητη δικαστική απόφαση, τη ρύθμιση των οφειλών της και τη διάσωση της κύριας κατοικίας της, σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ. 2 του Ν. 3869/2010.
Μετά όμως την τιτλοποίηση και μεταβίβαση των απαιτήσεων σε επενδυτικά κεφάλαια του εξωτερικού, η εξυπηρέτηση των δανείων ανατέθηκε σε διαφορετικές εταιρείες διαχείρισης, οι οποίες, σύμφωνα με τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά από το δικαστήριο, δεν γνωστοποίησαν εγκαίρως ούτε τον τραπεζικό λογαριασμό (IBAN) στον οποίο έπρεπε να πραγματοποιούνται οι καταβολές ούτε το ακριβές ποσό των μηνιαίων δόσεων.
Παρά το γεγονός ότι η οφειλέτρια πραγματοποίησε αλλεπάλληλες τηλεφωνικές επικοινωνίες, επισκέψεις σε καταστήματα, έγγραφες οχλήσεις και ακόμη και εξώδικες δηλώσεις, οι απαιτούμενες πληροφορίες δεν της παρασχέθηκαν εγκαίρως.
Όταν τελικά μία από τις εταιρείες της κοινοποίησε τα στοιχεία πληρωμής, η ίδια προχώρησε άμεσα στην εξόφληση των οφειλόμενων δόσεων, αποδεικνύοντας έμπρακτα τη βούλησή της να τηρήσει απαρέγκλιτα τη δικαστική ρύθμιση.
Το σκεπτικό του δικαστηρίου
Το Μονομελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου διαπίστωσε ότι η καθυστέρηση δεν μπορούσε να αποδοθεί στην ίδια τη δανειολήπτρια.
Αντιθέτως, έκρινε ότι εκείνη επέδειξε τη συμπεριφορά που θα ανέμενε κανείς από κάθε συνετό και επιμελή συναλλασσόμενο, καταβάλλοντας κάθε εύλογη προσπάθεια για να εντοπίσει τους λογαριασμούς στους οποίους όφειλε να καταθέτει τις δόσεις της.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο γεγονός ότι το δικαστήριο συνέδεσε τη δημιουργηθείσα κατάσταση με τις διαδοχικές μεταβιβάσεις των απαιτήσεων και την αδυναμία ή ολιγωρία των εταιρειών διαχείρισης να ενημερώσουν εγκαίρως την οφειλέτρια για τον τρόπο εκπλήρωσης των υποχρεώσεών της.
Καταχρηστική άσκηση δικαιώματος
Η απόφαση προχωρά ένα βήμα παραπέρα, κρίνοντας ότι η ενεργοποίηση της διαδικασίας έκπτωσης από τη ρύθμιση του Νόμου Κατσέλη συνιστούσε καταχρηστική άσκηση δικαιώματος.
Το δικαστήριο θεώρησε ότι οι πιστώτριες εταιρείες επικαλέστηκαν καθυστέρηση πληρωμών, ενώ προηγουμένως δεν είχαν δημιουργήσει τις αναγκαίες προϋποθέσεις ώστε η οφειλέτρια να μπορεί αντικειμενικά να καταβάλει τις δόσεις της.
Υπό το πρίσμα της αρχής της καλής πίστης, των συναλλακτικών ηθών και της απαγόρευσης της καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος, το δικαστήριο έκρινε ότι δεν μπορούσε να θεωρηθεί υπεύθυνη η αιτούσα για την αδυναμία πληρωμής.
Η τελική κρίση
Με την απόφασή του, το Πρωτοδικείο έκανε δεκτή την αίτηση της δανειολήπτριας, ανέτρεψε την έκπτωσή της από το προστατευτικό καθεστώς του Ν. 3869/2010 και όρισε ότι η εικοσαετής περίοδος αποπληρωμής για τη διάσωση της κύριας κατοικίας θα αρχίσει εκ νέου από τον μήνα που ακολουθεί τη δημοσίευση της απόφασης.
Γιατί η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία
Η συγκεκριμένη δικαστική κρίση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς υπενθυμίζει ότι η συμμόρφωση του οφειλέτη με μια δικαστική ρύθμιση προϋποθέτει και την αντίστοιχη υποχρέωση των πιστωτών ή των διαχειριστών απαιτήσεων να ενεργούν με διαφάνεια, συνεργασία και καλή πίστη.
Παράλληλα, επιβεβαιώνει ότι η καταχρηστική επίκληση της έκπτωσης από τις προστατευτικές διατάξεις του Νόμου Κατσέλη δεν μπορεί να γίνει ανεκτή όταν η αδυναμία καταβολής των δόσεων οφείλεται σε παραλείψεις ή συμπεριφορές των ίδιων των εταιρειών διαχείρισης.
Η απόφαση αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό σημείο αναφοράς για αντίστοιχες υποθέσεις, ιδίως σε περιπτώσεις όπου η μεταβίβαση δανείων σε funds και η διαχείρισή τους από servicers δημιουργεί εμπόδια στην ορθή εκτέλεση ήδη εκδοθεισών δικαστικών αποφάσεων.
