Οι μικροζημιές σε αυτοκίνητα κατά την επιβίβαση, τη στάθμευση ή την αποβίβαση από ένα πλοίο δεν είναι σπάνιο φαινόμενο, ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες, όταν τα γκαράζ των πλοίων λειτουργούν σε συνθήκες αυξημένης πληρότητας. Ποιος όμως ευθύνεται όταν ένα όχημα υποστεί ζημιά μέσα στο πλοίο; Η απάντηση δεν είναι πάντοτε αυτονόητη και εξαρτάται κυρίως από τις συνθήκες υπό τις οποίες προκλήθηκε η ζημία.
Κεντρική θέση έχει ο Κανονισμός (ΕΚ) 392/2009, σχετικά με την ευθύνη των μεταφορέων που εκτελούν θαλάσσιες μεταφορές επιβατών σε περίπτωση ατυχήματος. Ο Κανονισμός ενσωματώνει στο ευρωπαϊκό δίκαιο βασικές διατάξεις της Σύμβασης των Αθηνών και περιλαμβάνει ειδική ρύθμιση για την απώλεια ή φθορά οχημάτων.
Σύμφωνα με το άρθρο 8, η ευθύνη του μεταφορέα για απώλεια ή ζημία οχήματος, συμπεριλαμβανομένων των αποσκευών που μεταφέρονται μέσα ή πάνω σε αυτό, περιορίζεται κατ’ αρχήν στις 12.700 Ειδικές Μονάδες (SDR) ανά όχημα και ανά μεταφορά. Τα SDR αποτελούν μονάδα υπολογισμού του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και μετατρέπονται στο αντίστοιχο εθνικό νόμισμα, σύμφωνα με τους κανόνες του Κανονισμού.
Η ύπαρξη όμως του συγκεκριμένου ορίου δεν σημαίνει ότι η ακτοπλοϊκή εταιρεία ευθύνεται αυτομάτως για κάθε ζημιά που συμβαίνει μέσα στο πλοίο. Πρέπει να εξετάζεται ποιος προκάλεσε το περιστατικό και υπό ποιες συνθήκες.
Ζημιά από άλλο αυτοκίνητο
Εάν, για παράδειγμα, κατά την είσοδο ή έξοδο από το γκαράζ ένας οδηγός προσκρούσει σε άλλο σταθμευμένο όχημα, το ζήτημα εξετάζεται καταρχήν με βάση την ευθύνη του οδηγού που προκάλεσε το ατύχημα και την αντίστοιχη ασφαλιστική κάλυψη.
Διαφορετική είναι η περίπτωση κατά την οποία η ζημιά συνδέεται με πράξη ή παράλειψη του πληρώματος ή γενικότερα με τον τρόπο οργάνωσης της φόρτωσης, της στάθμευσης ή της εκφόρτωσης των οχημάτων.
Τι συμβαίνει όταν ο οδηγός ακολουθεί τις οδηγίες του πληρώματος;
Αυτό είναι ίσως το πλέον ενδιαφέρον πρακτικά ζήτημα.Ο ν. 3709/2008 προβλέπει ρητά ότι ο επιβάτης οφείλει να συμμορφώνεται με τους κανονισμούς του πλοίου και τις οδηγίες του πλοιάρχου και του προσωπικού. Παράλληλα, απαγορεύεται κατ’ αρχήν η παραμονή των επιβατών στους χώρους οχημάτων, με εξαίρεση τους οδηγούς κατά την είσοδο και έξοδο των οχημάτων.
Επομένως, εάν ο οδηγός πραγματοποιεί έναν δύσκολο ελιγμό κατόπιν συγκεκριμένης υπόδειξης μέλους του πληρώματος και προκαλείται ζημιά, δεν είναι ασφαλές να θεωρηθεί εκ των προτέρων ότι η ευθύνη βαρύνει αποκλειστικά τον οδηγό.
Θα πρέπει να εξεταστούν οι ακριβείς οδηγίες που δόθηκαν, οι διαθέσιμοι χώροι, οι αποστάσεις μεταξύ των οχημάτων, η δυνατότητα του οδηγού να αντιληφθεί τον κίνδυνο και γενικότερα οι πραγματικές συνθήκες του περιστατικού. Ανάλογα με τα στοιχεία μπορεί να ανακύψει ακόμη και ζήτημα συνυπαιτιότητας.
Τι πρέπει να κάνει αμέσως ο οδηγός
Ιδιαίτερη σημασία έχει η απόδειξη. Ο οδηγός δεν πρέπει να περιοριστεί σε μια προφορική διαμαρτυρία μετά την άφιξη στο λιμάνι.
Είναι σκόπιμο να ενημερώσει αμέσως το πλήρωμα και να ζητήσει να καταγραφεί επίσημα το περιστατικό, να φωτογραφίσει τη ζημιά και τη θέση των οχημάτων, να συγκρατήσει στοιχεία πιθανών μαρτύρων και, εφόσον υπάρχουν κάμερες στον χώρο του γκαράζ, να ζητήσει εγκαίρως τη διατήρηση του σχετικού οπτικού υλικού.
Η άμεση καταγραφή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την ασφαλιστική ή δικαστική εξέλιξη της υπόθεσης.
Δεν ισχύει το «μέσα στο πλοίο, άρα ευθύνεται η εταιρεία»
Η μεταφορά του αυτοκινήτου αποτελεί μέρος της σύμβασης θαλάσσιας μεταφοράς, η οποία κατά τον ν. 3709/2008 αποδεικνύεται και με την απόδειξη μεταφοράς του οχήματος.
Αυτό όμως δεν μετατρέπει την ακτοπλοϊκή εταιρεία σε άνευ όρων εγγυητή για οποιαδήποτε φθορά.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει πώς προκλήθηκε η ζημιά και σε ποιον μπορεί να αποδοθεί. Άλλο είναι ένα ατύχημα αποκλειστικά μεταξύ δύο οδηγών και άλλο μία ζημιά που συνδέεται με λανθασμένη καθοδήγηση του πληρώματος ή με τις συνθήκες υπό τις οποίες οργανώθηκε η φόρτωση και η στάθμευση.
Γι’ αυτό και σε περίπτωση ζημιάς στο γκαράζ του πλοίου, η άμεση καταγραφή του περιστατικού δεν αποτελεί απλώς μια χρήσιμη πρακτική κίνηση: μπορεί να αποτελέσει το βασικό αποδεικτικό στοιχείο για το ποιος τελικά θα κληθεί να πληρώσει.
