Οι αποφάσεις 1177 και 1281/2026 αναδεικνύουν την ευθύνη της διοίκησης όταν επιτρέπει τη δόμηση σε παραρεμάτιες περιοχές χωρίς να έχει προηγηθεί οριστική οριοθέτηση. Οι συγκεκριμένες υποθέσεις επιστρέφουν στο Διοικητικό Εφετείο για νέα κρίση.
Νέα δεδομένα για τις αξιώσεις ιδιωτών που ζημιώθηκαν από οικοδομικές άδειες και άλλες πολεοδομικές πράξεις σε περιοχές κοντά σε ρέματα δημιουργούν δύο αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία για τις αποφάσεις 1177 και 1281/2026, η έκδοση τέτοιων πράξεων χωρίς προηγούμενη οριστική οριοθέτηση του ρέματος μπορεί να θεμελιώσει ευθύνη της διοίκησης και αξίωση αποζημίωσης των θιγομένων. Οι υποθέσεις αφορούν παραρεμάτια ακίνητα εντός ρυμοτομικού σχεδίου.
Το ΣτΕ επανέλαβε ότι η οριστική οριοθέτηση αποτελεί προϋπόθεση για τη δόμηση ή την πολεοδομική τακτοποίηση στις συγκεκριμένες περιοχές. Κατά τη δημοσιογραφική παρουσίαση του σκεπτικού, δεν αρκεί η «προσωρινή» οριοθέτηση με βάση τον Κτιριοδομικό Κανονισμό, καθώς κρίθηκε ότι δεν στηρίζεται στην απαιτούμενη νομοθετική εξουσιοδότηση. Το ζήτημα δεν περιορίζεται στις οικοδομικές άδειες: μπορεί να αφορά και πράξεις εφαρμογής, προσκύρωσης, τακτοποίησης ή αναλογισμού αποζημίωσης.
Η ιδιαίτερη σημασία των αποφάσεων βρίσκεται στον σκοπό των πολεοδομικών κανόνων. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα ρεπορτάζ, το Δικαστήριο δέχθηκε ότι η απαίτηση προηγούμενης οριστικής οριοθέτησης υπηρετεί και την προστασία ατομικών δικαιωμάτων ή συμφερόντων. Έτσι, όταν η διοίκηση εκδίδει παράνομη πράξη παρακάμπτοντας την προϋπόθεση αυτή, ο ιδιώτης που υπέστη ζημία μπορεί να επικαλεστεί την παράβαση για να ζητήσει αποζημίωση.
Η ευθύνη μπορεί να αφορά το Δημόσιο ή φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης, ανάλογα με τις πράξεις και τις αρμοδιότητες που εξετάζονται σε κάθε υπόθεση. Στους ενδεχόμενους δικαιούχους περιλαμβάνονται, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, ιδιοκτήτες, συνιδιοκτήτες και εργολάβοι που υπέστησαν ζημία εξαιτίας των παράνομων πολεοδομικών ενεργειών. Εξετάζεται επίσης η σημασία τυχόν παράλειψης της διοίκησης να ολοκληρώσει την οριστική οριοθέτηση, ιδίως μετά από προγενέστερες ακυρωτικές αποφάσεις.
Χρειάζεται, πάντως, μια κρίσιμη διευκρίνιση: η γειτνίαση ενός ακινήτου με μη οριοθετημένο ρέμα δεν οδηγεί αυτομάτως σε αποζημίωση. Η παρανομία της διοικητικής πράξης, η συγκεκριμένη ζημία και η σύνδεσή τους πρέπει να εξεταστούν με βάση τα πραγματικά περιστατικά κάθε υπόθεσης. Ούτε οι δύο αποφάσεις συνιστούν, στο παρόν στάδιο, οριστική επιδίκαση αποζημίωσης στους διαδίκους.
Το ΣτΕ έκρινε εσφαλμένες τις αποφάσεις των κατώτερων δικαστηρίων, τις αναίρεσε και ανέπεμψε τις υποθέσεις στο Διοικητικό Εφετείο Πειραιά για νέα κρίση. Η εξέλιξη αυτή καθιστά τις αποφάσεις σημαντικές για τον τρόπο με τον οποίο θα εξετάζονται αντίστοιχες αξιώσεις, ενώ η τελική αποτίμηση κάθε ζημίας παραμένει ζήτημα της δικαστικής διαδικασίας.
