Γράφει η Ελένη Τσιάβου
Η πρώτη καταδικαστική απόφαση που εξασφάλισε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) σε μία από τις μεγαλύτερες υποθέσεις απάτης και διαφθοράς με ευρωπαϊκά κονδύλια στην Κροατία αποτελεί μια σημαντική ένδειξη για τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται οι μεγάλες έρευνες της ευρωπαϊκής εισαγγελικής αρχής. Δεν πρόκειται απλώς για μία ακόμη ποινική δίωξη, αλλά για την πρώτη δικαστική επιβεβαίωση ότι οι υποθέσεις που χειρίζεται η EPPO μπορούν να οδηγήσουν σε καταδίκες και ποινές όταν τα αποδεικτικά στοιχεία κρίνονται επαρκή.
Στην υπόθεση της Κροατίας, δέκα κατηγορούμενοι αποδέχθηκαν την ενοχή τους και καταδικάστηκαν για ένα οργανωμένο σύστημα χειραγώγησης δημοσίων συμβάσεων και κατάχρησης ευρωπαϊκών πόρων. Ανάμεσά τους στελέχη ιδιωτικών εταιρειών που συμμετείχαν σε εικονικούς διαγωνισμούς, υπέβαλαν προσχηματικές προσφορές και απέδιδαν μέρος των παράνομων κερδών στους οργανωτές του κυκλώματος. Τρεις εξ αυτών τιμωρήθηκαν με ποινές φυλάκισης που μετατράπηκαν σε κοινωφελή εργασία, ενώ επιβλήθηκαν και σημαντικά χρηματικά πρόστιμα. Η ποινική διαδικασία συνεχίζεται για τους βασικούς κατηγορούμενους, μεταξύ των οποίων πρώην υφυπουργός Πολιτισμού, πρώην κοσμήτορας και πρώην καθηγητής πανεπιστημίου.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, μεταφέρεται πλέον στην Ελλάδα.
Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκεται ήδη σε ιδιαίτερα προχωρημένο στάδιο. Η EPPO έχει ζητήσει την άρση της ασυλίας εν ενεργεία βουλευτών, εξετάζει σειρά προσώπων και δημόσιων λειτουργών, ενώ συνεχίζονται ανακριτικές πράξεις, απολογίες και νέες κλήσεις υπόπτων. Παράλληλα, η υπόθεση έχει ήδη προκαλέσει σημαντικές πολιτικές εξελίξεις και έχει θέσει την Ελλάδα στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για τη διαχείριση των αγροτικών επιδοτήσεων.
Οι τελευταίες δικαστικές εξελίξεις δείχνουν ότι η ελληνική διάσταση της υπόθεσης δεν βρίσκεται πλέον μόνο στο επίπεδο της έρευνας. Κατόπιν αιτήματος της EPPO στην Αθήνα, το Α΄ Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών καταδίκασε 57 πρόσωπα για απάτη εις βάρος του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού μέσω του Εθνικού Αποθέματος της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Σύμφωνα με την απόφαση, οι καταδικασθέντες υπέβαλαν ψευδείς δηλώσεις για εκτάσεις και γεωργικές δραστηριότητες, αποσπώντας ή επιχειρώντας να αποσπάσουν ευρωπαϊκές ενισχύσεις συνολικού ύψους σχεδόν 1,9 εκατ. ευρώ. Το δικαστήριο επέβαλε ποινές φυλάκισης από ένα έως τρία έτη με αναστολή, ενώ σε αρκετούς επιβλήθηκαν και χρηματικά πρόστιμα. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εξετάζει την πιθανή ποινική ευθύνη υπαλλήλων του ΟΠΕΚΕΠΕ που φέρονται να συμμετείχαν στους σχετικούς ελέγχους.
Το παράδειγμα της Κροατίας αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία. Αποδεικνύει ότι οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν σταματούν στις έρευνες, στις διώξεις ή στις πολιτικές επιπτώσεις, αλλά μπορούν να ολοκληρωθούν με καταδικαστικές αποφάσεις και ποινικές κυρώσεις. Η διαδικασία είναι πολυετής, όμως η EPPO δείχνει ότι επιδιώκει να εξαντλεί κάθε στάδιο της ποινικής διαδικασίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ελληνική υπόθεση θα έχει την ίδια εξέλιξη ή το ίδιο χρονοδιάγραμμα. Κάθε δικογραφία αξιολογείται αυτοτελώς, με βάση τα ιδιαίτερα πραγματικά περιστατικά και τα αποδεικτικά στοιχεία που συγκεντρώνονται. Επιπλέον, όλοι οι εμπλεκόμενοι απολαμβάνουν το τεκμήριο αθωότητας μέχρι την έκδοση αμετάκλητης δικαστικής απόφασης.
Ωστόσο, η πρώτη μεγάλη καταδίκη στην Κροατία λειτουργεί ως σαφές μήνυμα για τον τρόπο με τον οποίο κινείται πλέον η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Και υπό αυτό το πρίσμα, το ερώτημα «έρχεται η ώρα της κρίσεως για την Ελλάδα;» αποκτά πλέον πολύ μεγαλύτερο βάρος από ό,τι πριν από λίγους μήνες.
