Με πρόσφατη απόφασή του, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε κατά πλειοψηφία πως ο κανόνας της παρ. 5 του άρθρου 7 του ν. 4387/2016, περί χορήγησης μίας εθνικής σύνταξης σε περίπτωση σώρευσης συντάξεων, ισχύει και επί σώρευσης συντάξεων που καταβάλλονται στο ίδιο πρόσωπο από διαφορετική αιτία, ήτοι λόγω θανάτου και εξ ιδίου δικαιώματος.
Πιο αναλυτικά, τα αιτούντα σωματεία συνταξιούχων προέβαλαν ότι η προσβαλλόμενη πράξη δεν αποτελεί απλή ερμηνευτική εγκύκλιο, εφόσον δεν αποδίδει την ορθή έννοια του νόμου, αλλά κανονιστική πράξη, η οποία είναι ακυρωτέα ελλείψει δημοσιεύσεως στην ΕτΚ και σχετικής νομοθετικής εξουσιοδότησης.
Σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, η προσβαλλόμενη πράξη ερμηνεύει καταρχήν τις επίμαχες διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 7 του ν. 4387/2016, αποδίδοντας σ’ αυτές την ορθή έννοια. Ωστόσο, ενόψει του γεγονότος ότι οι διατάξεις αυτές εφαρμόστηκαν δυνάμει των προγενέστερων εγκυκλίων κατά τρόπο που απέκλινε από την ως άνω έννοια, η προσβαλλόμενη πράξη ορίζει περαιτέρω ότι τα οικονομικά αποτελέσματα αυτής (μη υπέρβαση του ορίου των 384 ευρώ για περισσότερες συντάξεις που σωρεύονται από διαφορετική αιτία) αρχίζουν να εφαρμόζονται από την ημερομηνία δημοσίευσής της και, ως εκ τούτου, δεν ανατρέχουν στον χρόνο έναρξης της ισχύος των ερμηνευόμενων νομοθετικών διατάξεων, ως θα έδει, αν επρόκειτο πράγματι για ερμηνευτική εγκύκλιο.
Με το περιεχόμενο αυτό, η προσβαλλόμενη πράξη δεν περιορίζεται σε απλή ερμηνεία και αποσαφήνιση της έννοιας του νόμου, ώστε να θεωρείται αμιγής ερμηνευτική εγκύκλιος, αλλά εισάγει το πρώτον, κατά τρόπο δεσμευτικό για τους αποδέκτες της, νέες κανονιστικές ρυθμίσεις. Ειδικότερα, η προσβαλλόμενη πράξη μεταθέτει τον χρόνο επέλευσης των αποτελεσμάτων των ερμηνευόμενων νομοθετικών διατάξεων (για τις νέες χορηγούμενες συντάξεις που σωρεύονται στο ίδιο πρόσωπο μετά την ημερομηνία δημοσίευσής της), χωρίς να υφίσταται προς τούτο σχετική νομοθετική εξουσιοδότηση. Επιπλέον, η πράξη αυτή ρυθμίζει το πρώτον τις διαμορφωθείσες έννομες καταστάσεις ως προς τις ήδη χορηγηθείσες (εθνικές) συντάξεις, προβλέποντας διατήρηση της καταβολής τους στο ίδιο ύψος και απεικόνιση του υπερβάλλοντος ποσού ως προσωπικής διαφοράς.
Κατά τα εκτιθέμενα δε στο έγγραφο των απόψεων της διοίκησης, η ρύθμιση αυτή υπαγορεύθηκε από την αρχή της χρηστής διοίκησης, ώστε να μην επιβαρυνθούν οι συνταξιούχοι με την επιστροφή ποσών που εισέπραξαν καλόπιστα λόγω κακής εφαρμογής του νόμου από τη διοίκηση. Κατά την κρίση του δικαστηρίου, ωστόσο, ούτε η τελευταία αυτή ρύθμιση ευρίσκει νομοθετικό έρεισμα, δοθέντος ότι οι διατάξεις των άρθρων 14 και 33 του ν. 4387/2016 περί αναπροσαρμογής των συντάξεων και διατήρησης της καταβολής του υπερβάλλοντος ποσού ως προσωπικής διαφοράς, τις οποίες επικαλείται σχετικώς η προσβαλλόμενη πράξη, δεν αφορούν σε διατήρηση καταβολής εσφαλμένως χορηγηθεισών συντάξεων και απεικόνιση του υπερβάλλοντος (αχρεωστήτου) ποσού ως προσωπικής διαφοράς, όπως εν προκειμένω.
Το δικαστήριο επεσήμανε, επίσης, ότι ως εκ του κανονιστικού της χαρακτήρα, η προσβαλλόμενη πράξη ήταν δημοσιευτέα στην ΕτΚ, δοθέντος δε ότι δεν έχει δημοσιευθεί στην ΕτΚ, αλλά έχει αναρτηθεί μόνο στον ιστότοπο «ΔΙΑΥΓΕΙΑ» είναι ανυπόστατη και, συνεπώς, ακυρωτέα για λόγους ασφάλειας δικαίου. Εξάλλου, η προσβαλλόμενη πράξη, κατά το επίδικο κανονιστικό της μέρος, είναι ακυρωτέα και λόγω του γεγονότος ότι έχει εκδοθεί χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση, κατά παράβαση του άρθρου 43 παρ. 2 εδ. δεύτερο του Συντάγματος.
Περαιτέρω, σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, κατά τη γραμματική διατύπωση των διατάξεων της παρ. 5 του άρθρου 7 του ν. 4387/2016, ο καθιερούμενος με αυτές κανόνας, ισχύει σε κάθε περίπτωση σώρευσης στο ίδιο πρόσωπο περισσότερων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, ανεξαρτήτως δηλαδή της αιτίας ή του αριθμού αυτών (μία ή περισσότερες συντάξεις λόγω θανάτου ή/και μία ή περισσότερες συντάξεις εξ ιδίου δικαιώματος).
Εξάλλου, ούτε στην οικεία αιτιολογική έκθεση γίνεται σχετική διάκριση ή αναφορά σε τυχόν απόκλιση από τον κανόνα αυτό, η οποία θα επέτρεπε ειδικώς στην περίπτωση σώρευσης συντάξεων λόγω θανάτου και εξ ιδίου δικαιώματος καταβολή των επιμέρους εθνικών συντάξεων, χωρίς τον επίμαχο περιορισμό· αν ήθελε δε ο νομοθέτης να εισαγάγει σχετική εξαίρεση, θα έπρεπε να το ορίσει ρητά.
Το δικαστήριο επεσήμανε ότι αντίθετη ερμηνευτική εκδοχή δεν δύναται να συναχθεί από τις διατάξεις του άρθρου 12 του ν. 4387/2016, καθώς οι διατάξεις αυτές αφορούν τον τρόπο υπολογισμού του ύψους της σύνταξης λόγω θανάτου ως ποσοστού της σύνταξης (εθνικής και ανταποδοτικής) που δικαιούται ή έχει δικαιωθεί ο θανών, όχι όμως και το διάφορο ζήτημα του ανωτάτου ορίου των εθνικών συντάξεων ανά συνταξιούχο σε περίπτωση σώρευσης περισσότερων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, το οποίο διέπεται αποκλειστικώς από τις ως άνω ειδικές διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 7 του ν. 4387/2016.
Δείτε την περίληψη της απόφασης στο adjustice.gr.
