Γράφει η Κωνσταντίνα Λεκκάκου, Δικηγόρος – Τραπεζική Διαμεσολαβήτρια
Δικηγορικά γραφεία «Λεκκάκου & Συνεργάτες»
Η τρέχουσα περίοδος χαρακτηρίζεται από μια αξιοσημείωτη μεταβολή στην προσέγγιση της ελληνικής δικαιοσύνης, αναφορικά με τις διαφορές μεταξύ δανειοληπτών και Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις (servicers).
Η ανάλυση των δικαστικών αποφάσεων του έτους 2025 καταδεικνύει την εδραίωση μιας νομολογιακής τάσης, η οποία θέτει στο επίκεντρο την αρχή της καλόπιστης εκτέλεσης των ενοχών και τον έλεγχο της καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος.
Η παγίωση της δικαστικής προστασίας και το νέο νομικό πλαίσιο
Κατά τη διάρκεια του 2025, εκδόθηκε πλήθος αποφάσεων, οι οποίες παρείχαν ουσιαστική προστασία στην κινητή και ακίνητη περιουσία των οφειλετών. Η δικαστική κρίση δεν περιορίζεται πια στην τυπική εξέταση των εγγράφων, αλλά επεκτείνεται στην ουσιαστική αξιολόγηση της συμπεριφοράς των πιστωτών. Η μεταβολή αυτή επιτρέπει στους δανειολήπτες να διεκδικήσουν ρεαλιστικές λύσεις ρύθμισης, αποτρέποντας την αιφνίδια απώλεια περιουσιακών στοιχείων, που είναι ζωτικής σημασίας για τη βιοποριστική τους επιβίωση.
Στις αρχές του 2026, οι πρώτες αποφάσεις επιβεβαιώνουν τη συνέχεια αυτής της τάσης. Η δικαιοσύνη εστιάζει πλέον στη διερεύνηση της ευθύνης για τη δυσμενή οικονομική κατάσταση του οφειλέτη, εξετάζοντας εάν αυτή απορρέει από αντικειμενική αδυναμία ή από πρακτικές των πιστωτικών ιδρυμάτων και των διαχειριστών, που υπερβαίνουν τα όρια της χρηστής συναλλακτικής πρακτικής.
Η πρώτη απόφαση 2026 ως δείκτης στροφής νομολογίας για το νέο έτος
Η στρατηγική της αναστολής
Ένα χαρακτηριστικό δείγμα της σύγχρονης νομολογιακής προσέγγισης αποτελεί πρόσφατη υπόθεση. Στην εν λόγω περίπτωση, επιδόθηκε Διαταγή Πληρωμής τον Δεκέμβριο του 2025 για ποσό ύψους 170.000€, ενώ βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη διμερής διαπραγμάτευση.
Η νομική αντιμετώπιση βασίστηκε σε έναν συνδυασμό μέσων:
- Άσκηση ανακοπής και πρόσθετων λόγων: Λόγω και της αυστηροποίησης του συγκεντρωτικού συστήματος, που ισχύει από την 1η Ιανουαρίου του 2026, προβλήθηκε το σύνολο των ακυρωτήτων δικονομικών απαραδέκτων, αοριστιών και καταχρηστικότητας, και θεμελιώθηκαν σε εμπεριστατωμένη οικονομοτεχνική μελέτη χρεοπιστώσεων, η οποία ανέδειξε λογιστικές ασυνέπειες ή υπερχρεώσεις.
- Αίτηση Αναστολής Εκτέλεσης: Το Δικαστήριο, αξιολογώντας την καλή πίστη των οφειλετών και την εν εξελίξει διαδικασία διαπραγμάτευσης, έκανε δεκτό το αίτημα αναστολής. Η απόφαση αυτή διασφαλίζει τον απαραίτητο «ζωτικό χώρο» για την επίτευξη εξωδικαστικής λύσης.
Η μετατόπιση από την τυπική στη δυναμική προστασία
Η σύγκριση με το παρελθόν αναδεικνύει μια σαφή εξέλιξη:
- Παλαιότερο καθεστώς: Υπήρχε αυξημένη πιθανότητα απόρριψης προσωρινών διαταγών, οδηγώντας συχνά σε άμεσες κατασχέσεις, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η πρόθεση του δανειολήπτη για ρύθμιση.
- Σύγχρονο καθεστώς: Η προστασία παρέχεται, όταν αποδεικνύεται μεθοδική και έγκαιρη νομική αντίδραση. Τα δικαστήρια λειτουργούν πλέον ως εξισορροπητικός παράγων, αποτρέποντας την οριστική οικονομική εξουθένωση του οφειλέτη και την απώλεια της περιουσίας του, ενθαρρύνοντας αντίθετα τη βιώσιμη διευθέτηση των οφειλών.
Συμπεράσματα
Η ανάλυση της τρέχουσας νομικής πραγματικότητας οδηγεί στο συμπέρασμα, ότι ο δανειολήπτης δεν είναι πλέον ένας παθητικός δέκτης μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης. Υπό την προϋπόθεση της έγκαιρης και επιστημονικά τεκμηριωμένης νομικής παρέμβασης, η πιθανότητα επιτυχούς προστασίας της περιουσίας και επίτευξης βιώσιμης ρύθμισης κρίνεται ιδιαίτερα υψηλή.
Με βάση τη σταθερότητα της πρόσφατης νομολογίας, εκτιμάται ότι η τάση αποδοχής αιτημάτων δικαστικής προστασίας, σε περιπτώσεις αποδεδειγμένης πρόθεσης ρύθμισης, θα διατηρηθεί καθ’ όλο το έτος 2026.
Απόσπασμα του υπό έκδοση βιβλίου με τίτλο «ΤΙΤΛΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ στην αναγκαστική εκτέλεση» με υπότιτλο «Περί Πλειστηριασμών –Από τη θεωρία στην πράξη» ISBN 978-618-00-3736-4
